लोचन भट्टराईले गाएको यो गीतको गीतकारको नाम थाहा भएन। थोरै शव्दमा कस्तो भाव पोख्न सकेको होला वा ! मान्नै पर्छ गीतकारलाई :)
तिमीले सोध्यौ संचै छौ भनी, म संचो भै हालें २
विरामीको यो विच्छौनावाट उठेर गै हालें
तिमीले सोध्यौ संचै छौ भनी, म संचो भै हालें
औषधि भन्दा संझना तिम्रो संकट छ रगतमा २
यतिको गहिरो मायालाई वुझ्ने को छ र जगतमा
तिमीले सोध्यौ संचै छौ भनी, म संचो भै हालें
न वाच्न सक्छु न मर्न सक्छु एकलै वसेर २
के गर्यौ तिमीले यसरी मेरो जीवनमा पसेर
तिमीले सोध्यौ संचै छौ भनी, म संचो भै हालें
क्या शव्दहरु: तिमीले सोध्यौ संचै छौ भनी
यो काल पनि कस्तो हुने रहेछ, न त रोल नै कुर्ने न त मर्ने दिन नै थाहा दिने। जन्मिने मर्ने एक नियमित प्रक्रिया भएपनि आफ्नोमा शोक पर्दा आफूलाई मात्रै परेको हो कि जस्तो लाग्ने रहेछ। म अनुभव गर्न सक्छु दाइ दिदीहरुलाई परेको चोटको। सानिमालाई चिरआत्माको कामना अनि हार्दिक श्रद्दान्जली ! दाइहरु र दिदीहरु तपाइहरुलाई पनि धैर्यधारण गर्ने शक्तिमिलोस भन्ने कामना!!
जाँदा जाँदै :
---------------------------------------------------------------
भाका , भुल , दया , क्षमा र ममता - सन्तोष जान्दैन त्यो
थुप्रोमा उधिनी मिठो र नमिठो - रोजेर छान्दैन त्यो ।
ईन्द्रै बिन्ती गरुन झुकेर पदमा - त्यो बिन्ती मान्दैन त्यो
आयो टप्प टिप्यो लग्यो मिती पुग्यो - टारेर टर्दैन त्यो ।।
---------------------------------------------------------------
- 2007 - Pattaya, Thailand
- 2008 - Venice, Italy
- 2009 - Paris, France
Venice मा जाने योजना चाहिँ ढिला बनेकोले सहरको नजिकै वस्ने योजना सफल बनेन। Abha, Bharat र Prajwalan सहित को ४ जनाको टोलीले भेनिस सहरको केही टाढाको होटलमा नयाँ वर्ष मनाएको थियो। टाढा टाढा का आतासवाजीहरुलाइ होटेलको कोठावाट नियाल्दै विताईयो। यो दिन नै त हो मैले जिवनमा पहिलो पल्ट Wine चाखेको। एक कप White Wine के खाएको थिएँ जिउ तातेर सार्है निद्रा लाग्यो। अनि सुतें।
Paris को नयाँ वर्ष विशेष रह्यो। मेरो जागिर सकाएर म Paris मा शिद्दार्थ, जगदिश, शोफि, र शानलाइ चर्चित वाटो Champs Elyseeमा भेटें। Notre Dame मा पनि घुमियो अनि Eiffel Tower मा फर्किइयो। फर्किदा त पाईला सार्न पनि गार्हो हुने भिडले Eiffel Tower को त्यत्रो भू-भागलाई ढपक्क ढाकेको थियो। यति धेरै मान्छेहरु त मेरो जीवनमा देखे जस्तो लाग्दैन। जे होस संसारको एक चर्चित पर्यटकिय स्थलमा नयाँ वर्ष मनाईदै थिइयो। युरोपियन युनियनको ताराहरु एक एक गरी निव्दै गए र सवै निभे पछि नयाँ वर्षको शुरुवात भयो अनि Eiffel Tower मा वत्ती वल्न शुरु भयो। त्यति धेरै आताशवाजी नहुने रहेछ। Music पनि थिएन Pattaya को जस्तो। सायद सुरक्षाको दिस्टिले हो पो हो कि? केवल थियो त लाखौं मानिसको होहल्ला र खुसियालिको क्षण! Wine का वोतलहरु चाही यत्र तत्र सर्वत्र जस्तै गरी भुईभरि छरिएका देखिन्थे। अचम्म मान्नु पर्ने कुरा त त्यत्रो भिडलाई पनि सुरक्षा कर्मिले सहज नियन्त्रणमा लिएका थिए। मान्नै पर्दछ वा.........।
यसरी २००९ को नयाँ वर्ष पनि लागि सकेको छ। आशा छ यो नयाँ वर्षले संसारमा सवैको भलो हुने काम गर्ने छ। सम्पूर्ण साथी, आफन्तहरु लगायत यो व्लग पढ्ने सवैलाई मेरो हार्दिक मंगलमय शुभ-कामना।
दशैं २००८ ( वि सं २०६५ ) का भिडियोहरु
जिवनमा पहिलो पल्ट पेरिसमा यति धेरै नेपालीसंग भेटघाट गर्न पाउँदा खुसिको सिमा थिएन। ३ महिनासम्म एक्लो नेपाली भएर विताईरहेको थिएँ। यस्तो जमघटले त म खुसिले पागल भएको थिएँ। जिवन सर र निता दिदीहरुसंग (काउन्सिलर, नेपाली दुतावास) चिनजान भयो। जम्मा एक हप्ता अघि आउनु भएको रहेछ उहाँहरु। छोरीहरु प्रतिभावान, गायन र न्रित्य दुवैमा। दिदी आफैंमा एक कवियत्री अनि राम्रो नाच्नुहुदो रहेछ (भिडियो भाग ३ मा हेर्न सकिन्छ)।
साँच्चि मेट्रोदेखि हलसम्म जाने क्रममा "भु जेड नेपाली?" भनेर २ जना युवतीले सोधे हामीहरुलाई। "उई-उई" (हो हो) भनेर हाम्लेनि उत्तर फर्कायौं। पछि थाहा पाईयो तिनिहरु पनि त्यही कार्यक्रममा पो जाँदै रहेछन, नेपाली चेलिहरु। यसरी जिवनमा पेरिस सहरमा नेपालीहरुले नेपालीहरुसंग फ्रेन्चमा चिनजान गरेको अनुभव पनि वटुलियो।
अर्को रमाईलो कुरो थाहा पाईयो। साउदी अरवको राजाको दरवार त संसारभर रहेछन। अमेरिका, फ्रान्स ... उन्को देशमा त हुने नै भो। तेल दिएको उपलक्षमा उपहार पाएको रे। यति धनि छ रे कि कुरै नगरौ। रमाइलो कुरा त त्यो दरवारहरुको रक्षा गर्ने जवानहरु त नेपाली पो रहेछन्। उनिहरुलाई दरवार भएको हरेक देशको भिषा हुने रै छ र हरेक ३ महिनामा पालो पालो गरी ठाउँ सर्नु पर्ने रहेछ। जस्तो कि ३ महिना अमेरिकाको दरवारको रक्षा गर्यो , वाकि अर्को ३ महिना फ्रान्स, आदि आदि। यो दशैको वेला चाहि उहाँहरुको ड्युटी पेरिसमा परेछ। रमाईलो भो भेटघाटमा। खाडिमुलुक सवै घुमिसकेका रहेछन। "भाई फ्रान्सको आर्मीमा भर्ति लिदो रहेछनी, ट्राई गर्नुस। आखिर जहाँ गएपनि नेपालीको काम उही सलाम ठोक्ने त हो। यहाँ त पैसा नि राम्रो नै हुने रहेछ........." त्यही ग्रुपको एक जना नेपाली दाइले भन्दै थिए। हेर्नुस् दाइ नेपालीहरुले धेरै काम गर्न सक्छन, जस्तो कि म लाहुरे नभई पनि जागिर खादै छु त, त्यस्तो सानो नसम्झिनु नेपालीलाई............" भनेर संझाउने विचार जागेर आयो, तर मैले त्यसो गरिन मौन रहें।
दश युरोको टिकट काटेपछि कार्यक्रम सुरू भयो। मादल देखैं, गितार वाला (लामा) नि रै छन। शिद्दार्थलाई गित वनाउन भने र कपि दिएँ। ३० मिनेटको तयारी पछि हामीले गायौ, वजायौ। यो भिडियो हाम्रो कान्छो जगदिसले लिएछ। अहिले रमाईलो लाग्छ हेर्दा।
वुढी आमा (नाम थाहा छैन) ले जमरा सहितको टिका पनि लगाईदिनु भयो। गुन्दुक , खसिको मासु, अचार, आहा,..........नमस्केको भएपनि ढिंडो खाईयो। सानामा धेरै खाएकोले होला मलाइ ढिंढो मन पर्दैन। उसमाथी नमस्केको ढिंढो चम्चाले खाँदा अप्ठेरो लागिरहेको थियो.
जे होस नयाँ ठाउँमा नयाँ किसिमले जमघट गरेर २०६५ सालको (सन् २००८) को दशैं मनाईयो, रमाईलो भयो। भिडियोका अंशहरु तल राखेको छु:
दशैं भाग १: परिचय
दशैं भाग २: लामो भाग
दशैं भाग ३: छोटो, मिठो भाग
यो कथा प्रज्ञा दिदीको रचना हो। मैले त मात्र स्वर भरेको छु। सुन्नुहोस यो कथा:
मेरो विचारमा ति माईसंसारका वुढा (क्लिक क्लिक) यस्तो सोच्दै होलान्:
---------------------------------------------------------
ठूलो मान्छे हुँ भन्दै,
आफ्नो रवाफ देखाउनेहरुलाई
पदमोहले उन्मुक्त भई,
देशको पहिचान फाल्नेहरुलाई
विदेशीलाई खुसी पार्न,
हालीमुहाली गर्नेहरुलाई
जनतालाई ढाँटि ढाँटि,
राष्टियतामा धावा बोल्नेहरुलाई
राम्ररी चिनेको छु,
पढेर पत्रिकाहरुमा
सुस्त सुस्त गरि गरी
सुनेको छु रेडियोहरुमा
आँखा धमिलै भएपनि,
ठम्याएको छु टिभिहरुमा
देखेको छु नाँगो आँखाले,
विगतका ईतिहासहरुमा
त्यसैले,
श्राप मेरो सधैं,
नाटक गर्ने पापिष्ट दुष्टहरुलाई
चिरा पार्न खोज्ने धमिराहरुलाई
ढुकुटि रित्याउने भ्रष्ट राक्षसलाई
वैमानी राष्ट्रघाती फाँसिष्टहरुलाई
तर,
आशिर्वाद छ मेरो,
तातो गोली खाँदा हाँस्ने ति शहिदहरुप्रति
भोकानाँगा हुँदासम्म चिनारी राख्ने गरीवहरुप्रति
देश वनाउन कम्मर कसेका, कर्मठ पौरखी हातहरुप्रति
कुना कुनामा रहेर पनि, देशको माटो चिन्नेहरुप्रति
जीवन निभ्न लाग्दा सम्म,
पुर्खाले सुम्पेको चिनारी,
कहिल्यै मैले भुलेको छैन
शिरको टोपी भुँईमा,
कहिल्यै मैले झारेको छैन
टाल्नुपर्ने हुँदा सम्म,
दौरा मैले फालेको छैन
आफ्नो पहिचान गुमाएर,
शत्रुमाझ घुँडा टेकेको छैन
नेपाल आमाको मुहार फेर्ने,
आशा अझै मारेको छैन !
नेपाल आमाको हाँसो हेर्ने,
आशा अझै मरेको छैन !!
---------------------------------------------------------
अजम्वरी गित- दाई त मेरो लाहुर जाने
युक्त गुरुंग र सावित्रि साहको आवाजमा रहेको यो गित जति सुने पनि सुनौं सुनौं लाग्छ।
दाइ त मेरो लाहुर जाने, म वैनि त संझेरै रोईरने
दाइ:
आफ्नै घर फर्केर आउँला हो, संझि संझि मैं चीठी पठौला
वैनी:
{ दशैं आउला तिहार आउला, निधारमा को टिका लगाउँला } 2
{ मखमली फूलको थुंगा टिपि, माला गाँसि मै रोईरहुँला } 2
दाई:
{ दशैं आउँदा तिहार आउदाँ, घर सम्झि मै फर्की आउँला }2
{ वैनी तिम्लाई वुट्टे सारी माथि, मखमली चोलिया ल्याईदिउँला }2
वैनी:
दाइ त मेरो लाहुर जाने, म वैनी त संझेरै रोईरने
दाइ:
आफ्नै घर फर्केर आउँला, संझि संझि मै चिठी पठौला
वैनि:
{ थाली भए अक्षता ली, वुढा वावा वसेर पिंडिमा }2
{ आईपुगेन छोरो मेरो भन्दैई, झुल्केघाममा मुलवाटो हेर्नेछन् }2
दाइ:
{ वर्ष दिनको आशिष थाप्न, लाहुरवाट म घर आउने छु}2
{ फूलपाती ढाका टोपि ओडि, वावा आमा दुवैलाई ढोग्ने छु}2
वैनी:
दाइ त मेरो लाहुर जाने, म वैनि त संझेरै रोईरने
दाइ:
आफ्नै घर फर्केर आउँला हो, संझी संझी मै चीठी पठौला
संझि संझि मै चीठी पठौला
वैनी:
म वैनि त संझेरै रोईरने- सुक्क सुक्क
दाइ:
संझि संझि मै चीठी पठौला
यो कविता यो फोटो को लागी लेखेको हुँ जहाँ गाउँवाट घुम्न आएकि एक वुढी महिला स्वयम्भुवाट दुरविनले हेर्दै छिन।
माईसंसारमा - फोटो
--------------------------------------------------
गर्छौ कति मेलापात, दु:ख गरी गरी
फूलि सक्यो कपाल तिम्रो, चाउरि पर्यो गाला
लाग्दो होला आसा कति, लाग्दा वुढेस काल
यस्तै यस्तै कुरा गर्यो, फूनमा छोराले
घुम्न आउँछौ काठमाडौ, सोध्यो कालेले
हुन्छ भनें मैले पनि, मनको ईच्छा मेट्ने
त्यै भएर हिडेंकी म, एक हप्ता पहिले
छोरो मेरो पाउरदारी, जागिर नि राम्रो
त्यै भएर पोहोर साल, सुन पनि हाल्द्यो
यसपाली गुनिउ चोलो, जुत्ता अनि चुरो
यस्तो लाग्छ दु:ख मेरो, भाग्दैछ कि जस्तो
घर मेरो माने भन्ज्याङ्, माईति मेरो ठोक्रे
आएँ म त काठमान्डु, छोडि वुढो मैले
अस्ति घुमें पशुपति, हिजो नारानथान
आज आछु स्वयम्भूमा, भोलि चाँगुनारान
छोरो भन्छ कति राम्रो, आहा काठमान्डु
आँखा मेरो कमजोर भो, के भन्नु भन्नु
छोरो मेरो वाठो पर्यो, लायो वुध्दी पनि
पाँच रुपें तिरीकन, मिलाईदियो दुरविन
कति राम्रो ठाउँ आहा, कति राम्रो वस्ती
यै वस्तीमा वस्न पाए, हुन्थ्यो होला मस्ती
कति अग्लो धरहरा, देखें घन्टा-घर
यस्तो लाग्छ यो ठाउँमा, झरेको छ स्वर्ग
अमिन जग्गा नाप्न आउँदा, हेरेकी थें दुरविन
निक्कै राम्रो लागेको थ्यो, पारि रानी वन
यो दुरविन त अझै राम्रो, कत्ति नजीक ल्याउने
निक्कै राम्रो लाग्यो आज, मेरो भाग्ये माने
वुढो भने धान काट्न, लाग्ने भर आनन्
यस्तो राम्रो देख्ने ठाउँमा, घुम्न पनि पानन्
छोरो होस्त काले जस्तो, धेरै माया गर्ने
भाग्गे मैले ल्याकै रै छु, आज मैले माने!
भाग्गे मैले ल्याकै रै छु, आज मैले माने!!
***
